Homepage 'de Luikerwaal' PUNCH 
EN 
JUDY 
JAN KLAASSEN EN KATRIJN 


Een grappige bewegende lantaarnplaat in een mahoniehouten frame, afm. 18 x 10 cm.
We zien een groepje kinderen dat naar een poppenkastvoorstelling kijkt. Wanneer de beweegbare glasplaat verschoven wordt, komt de pijprokende man tevoorschijn.

Punch en Judy zijn de held en heldin uit een komisch poppenspel dat zijn oorsprong heeft in de Italiaanse rondtrekkende Commedia dell' Arte groepen uit de 14e eeuw. Pulcinella, een potsenmaker met een lange, kromme neus, was een populaire figuur in de kluchten van deze acteurs. De komedie verspreidde zich naar Frankrijk en Engeland in de 17e eeuw. Daar vermengde de Pulcinella-figuur zich met de Britse traditie van het handpoppenspel en werd hij Punchinello, of Mr. Punch.

Aan het einde van de 18e eeuw verspreidde een groot aantal plaatselijke poppenhelden de afstammelingen van Pulcinella door Europa. In Frankrijk was het Guignol, in Duitsland Kasperl, in Nederland Jan Klaassen, in Spanje Christovita, in Roemenië Valicke enzovoort. Punch kreeg ook een vrouw, Judy (oorspronkelijk bekend als Joan); in Nederland heet zij Katrijn.

Al deze figuren zijn handpoppen. Soms spreken zij door midel van een piepertje in de mond van de poppenspeler, waardoor hun stem een doordrinkende en onmenselijke klank krijgt.
 
Jan Klaassen: "Willen jullie een verhaaltje?"
Kinderen: "Jaaa!"
Jan Klaassen: "Ik zei: Willen-jullie-een-verhaaltje??"

Kinderen: "Jaaaaaaaaaaaahh!!!"
Jan Klaassen: "Ik hoor jullie niet! Ik zei: WILLEN JULLIE EEN VERHAALTJE?!!!!"
Kinderen: "JAAAAAAA
AAHHHHHHHH!!!"
Een complete serie van 12 lantaarnplaten waarop de avonturen van Punch en Judy zijn afgebeeld. Standaard afmetingen 3¼ inch vierkant (8,3 cm). Dezelfde serie is ook uitgegeven als een set van vier glazen strips van 15,3 x 4,5 cm, met drie plaatjes op elke strip.

Links het originele doosje, met als inhoud '12 superior English made Lantern Slides 3¼" x 3¼" '. Rechts de daarbij behorende teksten.
Twee langwerpige toverlantaarnplaten uit een serie van drie met op elke plaat vier afbeeldingen, dezelfde als hierboven.
Eén lantaarnplaat uit een andere serie van vier langwerpige toverlantaarnplaten, elk met drie afbeeldingen.
 
 

Twee grote Punch en Judy lantaarnplaten, Engels, ca 1860.
Deze lantaarnplaten in een houten frame meten ca 30,5 x 8 cm en zijn met de hand geschilderd.
Een schitterende met de hand geschilderde toverlantaarnplaat waarop een trommelaar is afgebeeld die de aandacht van het publiek trekt voor zijn poppenkastvoorstelling.
 
Een zeldzame handgeschilderde lantaarnplaat in een mahoniehouten frame, afm. 18 x 14 cm, ca 1860.  
De plaat is getiteld 'Punch'.
De afmetingen van deze Engelse bewegende lantaarnplaat zijn 18 x 10 cm. De neus van Mr. Punch wordt langer en langer wanneer het verschuivende glas wordt uitgetrokken.
Rechts: Een projectie van deze grappige lantaarnplaat op de omslag van een catalogus van het Museum of Cinema in Girona, Spanje, uitgegeven in 1998. Het boekje is 21 x 25 cm groot en bevat 24 pagina's.

Van de bewegende lantaarnplaat waarop de neus van Mr. Punch langer wordt bestaan veel verschillende uitvoeringen. Soms verschijnt aan het eind zijn pijprokende hondje Toby, soms zijn familieleden, soms wat medespelers en soms helemaal niets.
Veel meer bewegende toverlantaarnplaten.
 
JOY & SORROW (Vreugde en verdriet). 
Een schitterend paar 'dissolving views' of overvloeiers, gemerkt '52-a  JOY' and '52-b SORROW', ca 1880.
Geweldige plaatjes van een meisje met een leuke Punch-pop op haar arm, en van hetzelfde meisje met de pop waarvan de neus is afgebroken. Wat een verdriet!
De afmetingen van de houten frames zijn 18 x 10 cm.

 


Enkelvoudige hefboomplaat die een scene uit een poppenkastvoorstelling laat zien. De plaat is gemonteerd in een houten frame van ca 18 x 10 cm.

 



Judy wiegt de baby nogal onhandig in slaap.
 



Twee met de hand geschilderde mechanische schuifplaten die allebei hetzelfde 'grappige' thema laten zien: Punch (Jan Klaassen) die een politieagent mishandelt door hem met een knuppel op de neus te beuken. Beide lantaarnplaten zijn gemonteerd in een houten frame met de afmetingen 13 x 8 cm.

 
     
 
    
 
Pas op voor zakkenrollers! Laat u niet afleiden door zo'n boeiende poppenkastvoorstelling. Enkelvoudige schuifplaat in een houten frame.
 


Handgeschilderde schuifplaat in een houten frame. Afmetingen 18 x 10 cm.
Komische schuifplaat in een mahonie frame, 18 x 10 cm. De grap berust op de dubbele betekenis van de naam Punch (Jan Klaassen + drank met suiker, kruiden en vruchten, meestal gemengd met wijn, die warm of koud wordt gedronken).
 

 
 

     
Schuivende glasplaat in een frame van blik, 4 cm x 12.8 cm, de afbeelding 2.9 cm in doorsnee. Eén uit een set van 24, vervaardigd door Ernst Plank (E.P.). Dit is nr. 6, 'Das überraschte Blumenmädchen' (ca 1900).

In de eerste positie zien we een meisje met een mand vol bloemen, in de tweede positie verschijnt plotseling Punch in de plaats van de bloemen.
 


Nog zo'n bewegende plaat in een blikken frame waarop een nieuwsgierige Punch is te zien terwijl hij een doos opent die een monsterlijke vogel blijkt te bevatten. Het goudkleurige frame is versierd met het kenmerkende E.P.-patroon van ruiten, punten en sterren.
 


 
Mechanische lantaarnplaat in een mahoniehouten frame met een messing hefboom met de afbeelding van onze Punch & Judy die een hond laten touwtje springen.
Afmetingen 18 x 10 cm.



Punch, samen met nog wat andere spelers uit de Italiaanse Commedia dell' Arte groep van de 14e eeuw.
Deze bijzonder mooie lantaarnplaat is ongeveer 20 x 6 cm groot.
 
Vier 'life model platen' uit een veel grotere set. Een vreemd verhaal. We zien een Punch en Judy poppenkast van de Gebroeders Osmond ergens buiten op straat staan. In de berm van de weg ligt een man met een trommel en een grote kist, wellicht een van de broers die de geluidseffecten moest verzorgen. Een andere man, waarschijnlijk de poppenspeler en tevens de andere broer Osmond, buigt zich bezorgd over hem heen. Is zijn broer gewond? Is hij ziek? Ik zou zeggen van wel, want de poppenspeler grijpt naar zijn iPhone *) om de hulpdiensten te bellen.
Daarna probeert hij zijn broer te kalmeren, die erge buikpijn heeft.
Ondertussen heeft iemand stiekem de poppenkast omgedraaid. Iemand is er met de trommel vandoor gegaan. Wie in hemelsnaam? We zullen het nooit weten.
Detail van het doek op de poppenkast:

THE OSMONDS BROS.
SOCIETY ENTERTAINERS
Can Be Engaged With Their
ROYAL PUNCHINELLA
MARIONETS & VENTRILOQUICAL
ENTERTAINMENTS
...... unreadable text .....
TESTIMONIALS & TERMS, APPLICATION
*)   Grapje.
'Fallen by the Way'
(hierboven)  Een lantaarnplaat uit een set met een soortgelijk tafereel. Een houten frame van wat een omgevallen poppenkast zou kunnen zijn, is nog net zichtbaar aan de linkerkant.
 
Enkelvoudige schuifplaat waarop de nakomelingen van Punch en Judy te zien zijn. De afmetingen van deze glazen lantaarnplaat is 18 x 10 cm.

 


Een met de hand geschilderde langwerpige toverlantaarnplaat. Een poppenkastvoorstelling. De eigenaar van het theater int het toegangsgeld van het toestromende publiek.
 


Twee lantaarnplaten van een echte Punch and Judy Show die werd gegeven door Professor Smith op een zonnig strand (links) en op Southend-on Sea, Essex (rechts).
 
...en dat was het dan!!!
Tekstplaat (motto slide) met Punch die het publiek een 'Good Night' wenst aan het einde van de voorstelling. De papierrol rolt uit bij de ene beweging; de ogen van Punch gaan heen en weer bij de andere beweging. Afmetingen 18 x 10 cm.



Meer tekstplaten.
  English version......  Wat is er nieuw op de site?  ©1997-2019 'de Luikerwaal'
Alle rechten voorbehouden.
Bijgewerkt tot 09-05-2019.
Naar bovenrand pagina......